Een groot kunstwerk kan een indrukwekkende aanwezigheid hebben, maar vraagt meer van zijn lijst dan een kleiner werk. Het gewicht van de beglazing neemt toe, de houten regels moeten grotere overspanningen overbruggen en het ophangsysteem oefent meer kracht uit op de constructie. Een goede grote maatwerklijst vraagt daarom net wat meer van de verbindingen, de rug en de versteviging.
Onlangs maakte ik deze massief eiken lijst van 720 × 862 mm voor een werk in acryl van de Argentijnse schilder Alfredo Garzon. Het werk dateert uit 1992. Voor het profiel van 21 × 21 mm dat ik via mijn ontwerptool voor maatwerklijsten aanbied, was dit een relatief grote lijst. Omdat de lijst ook via die ontwerptool werd besteld, vormt hij een goed praktijkvoorbeeld van hoe ik maatwerklijsten voor grotere kunstwerken ontwerp en opbouw.
Een belangrijk aandachtspunt is dat een ophangdraad de bevestigingspunten altijd enigszins naar elkaar toe trekt. Door het gewicht van de lijst worden de D-ringen naar binnen belast. Bij grotere en zwaardere lijsten kan dit de constructie vervormen en ongewenste druk uitoefenen op de beglazing en op het geheel van kunstwerk, passe-partout en rugmaterialen. Daarom hebben grotere lijsten doorgaans extra ondersteuning nodig.
Een enkele horizontale dwarsregel is vaak voldoende om te voorkomen dat de twee zijkanten naar elkaar toe worden getrokken. Bij slankere ontwerpen kan een intern verstevigingsraam, ook wel een ‘strainer’, de krachten beter over de hele constructie verdelen. Dit is een verborgen tweede houten raamwerk dat achter het kunstwerkpakket wordt geplaatst om de zichtbare buitenlijst te verstevigen.
Het verstevigingsraam wordt opgebouwd met halfhoutverbindingen en verlijmd voordat het in de eiken lijst wordt gemonteerd. Het wordt met schroeven en metalen bevestigingsplaatjes aan het eikenhout bevestigd. Deze plaatjes zijn verzonken, zodat ze vlak liggen met de achterzijde van de lijst. Belangrijk is dat het verstevigingsraam niet aan de eiken buitenlijst wordt vastgelijmd. Daardoor kan het later zonder schade aan de lijst worden verwijderd wanneer onderhoud nodig is.
Grotere lijsten vragen ook om sterkere hoekverbindingen. Deze eiken lijst is opgebouwd met handgezaagde halfhoutverstekken, hoewel ik bij lijsten van dit formaat soms ook verstekken met sleutels of splines gebruik. Een halfhoutverbinding biedt een groter lijmoppervlak, terwijl sleutels en splines de verbinding over de hoek heen versterken en helpen voorkomen dat het verstek open gaat staan of beweegt. Daarnaast vormt het zichtbare kopshout een subtiel contrast met de rest van het eikenhout en geeft het de hoeken extra visuele interesse.
Een andere uitdaging voor mijn kleine werkplaats was het verwerken van de grotere materialen. Voor deze lijst moest de passe-partout uit een vel op A0-formaat worden gesneden, terwijl mijn eigen snijmachine maximaal A1 aankan. Daarom bestelde ik dit onderdeel bij de gespecialiseerde leverancier Star Frame. In hun werkplaats in Krimpen aan de Lek konden zij de passe-partout exact op maat snijden uit 1200-grams passe-partoutkarton van museumkwaliteit.
Grote kunstwerken en werken met afwijkende afmetingen kunnen via mijn maatwerklijstenservice worden besteld, volgens hetzelfde proces als kleinere werken. Zoals al mijn lijsten worden ook grote maatwerklijsten volledig klaar om op te hangen geleverd. Eventuele extra verstevigingen, geavanceerde verbindingen en andere noodzakelijke toevoegingen zijn in de geoffreerde prijs inbegrepen.
0 reacties